İnsan Sevmez İnsanlığa dair bir düşünce...

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

Dünya Kadınlar Günü ya da Dünya Emekçiler Günü, her yıl 8 Mart’ta kutlanan ve BM (Birleşmiş Milletler) tarafından 16 Aralık 1977 tarihinde kabul edilmiş uluslararası bir gündür.

8 Mart 1857

8 Mart 1857 tarihinde ABD’nin New York kentinde, dokuma işçilerinin daha iyi çalışma koşulları istemiyle, bir tekstil fabrikasında greve başalaması ve polisin işçilere saldırması, işçilerin fabrikaya kilitlenmesi, arkasından da çıkan yangında 120 kadın işçinin hayatını kaybetmesinden söz edilir. Ancak 8 Mart’ın tarihçesini en net şekilde açılayan Selgin Zırhlı Kaplan’ın Petrol-iş Kadın dergisinde yayınlanan makalesini inceleyelim.

Amerikada sanayi üretiminin başlangıcından itibaren yangın tarihi incelendiğinde, çok sayıda fabrika yangını olduğu ortaya çıkıyor.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü Görsel: Petrol-İş Kadın Dergisi

Yirminci yüzyılın başında, giyim endüstrisi New York’un en çok işçi istihdam eden sektörüydü. 1908 ekonomik krizinden sonra ücretler epey düşmüş, kullanılan iğne-iplik, elektrik ve oturulan sandalyelerin ücreti işçilerden kesilmeye başlamıştı. 65 saate varan haftalık çalışma süreleri bazen 75 saate çıkıyordu, haftalık ortalama ücret ise 5 Dolar’dı.

Triangle fabrikası da diğer fabrikalar gibi kötü çalışma koşullarına sahipti; daha önce iki yangın tehlikesi atlatmıştı. İşçiler, bu koşullara karşı mücadele etmek için örgütlenmeye başlamıştı.Triangle fabrikasının sahipleri Harris ve Blanck, sendika karşıtı tutumlarıyla tanınıyordu. 22 Kasım 1909’da, İLGWU’ya (Uluslararası Kadın Giyim İşçileri Sendikası) bağlı Local 25 Sendikası, genel grev çağrısı yapar.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

20 Binin Ayaklanması

22 Kasım 1909’da, İLGWU’ya bağlı Local 25 Sendikası, genel grev çağrısı yapar. Cooper Union binasında, grevin sakıncaları üzerine yapılan uzun tartışmaları dinledikten sonra Triangle işçisi 19 yaşındaki Clara Lemlich, kalabalığın içinden sıyrılarak şöyle seslenir: “Ben de birkaç şey söylemek istiyorum. Anlatılanları yaşayanlardan biri olarak daha fazla susmaya sabrım yok. Hemen şu anda grev kararı alınması için oylama yapılmasını öneriyorum.” Bu sözler ayakta alkışlanır ve o gün salondan grev kararı çıkar.

25 Kasım 1909’da yaklaşık 40 bin işçiyi istihdam eden, New York ve civari, Philadelphia ve Baltimore’dan 600 gömlek fabrikasında çalışan, yüzde 80’i kadın, 20 bin gömlek işçisi greve çıkar. Temel talepleri, alt işveren (o dönemdeki taşeronluk) uygulamasına son verilmesi; 52 saatlik çalışma haftası; günlük ücretsiz fazla mesainin 2 saati aşmaması; ücretlerde yapılan malzeme ve elektrik bedeli kesintilerine son verilmesiydi.

En büyük kadın grevi olarak ABD tarihinde adlandırılan grev, Şubat 1910’da sona erer. Çoğu talepleri kabul edilir. Grevden önce yüzlerce üyesi olan İLGWU’nun artık 20 bin üyesi vardır. Sadece bir şirket sözleşme imzalamayı reddeder: Triangle Gömlek Firması…

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

Triangle Yangını

Takvimler 1911’in 25 Mart’ını gösterdiğinde, Asch binasının son üç katında faaliyet gösteren Triangle gömlek fabrikasında sönmemiş bir sigara izmaritinden kaynaklandığı tahmin edilen yangın, sekizinci katta başlar. Kağıt ve kumaş artıklarıyla dolu olan atölyede yangın hızla yayılır ve önce dokuzuncu katı sonra onuncu katı sarar. Yangından kurtulmak isteyenler asansör ve yangın merdivenlerine doğru yönelirler, ancak fabrika sahiplerinin iş çıkışı hırsızlığa karşı çantaları daha kolay kontrol edebilmeleri için, asansör sayısını bire indirdiklerini ve izinsiz dışarı çıkmalarını önlemek için yangın merdivenlerine açılan kapıların kilitli olduğunu anlıyorlar. Ve malesef 129’u kadın 146 kişi hayatını kaybetmiştir. Üstelik hayatını kaybedenlerin çoğu, yaşları 14-25 arasında değişen genç kadınlarla kız çocuklarıydı..

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

Clara Zetkin

8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanmasını öneren Clara Zetkin’dir.1910 yılında II. Enternasyonal, Danimarka’nın Kopenhag kentinde toplandı. Almanya Sosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin, 8 Mart’ın “Internationaler Frauentag” (International Women’s Day - Dünya Kadınlar Günü) olarak anılması önerisini getirdi ve öneri oy birliğiyle kabul edildi.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

Dünya Kadınlar Günü ilk kez 19 Mart 1911’de Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre’de anıldı. Gösterilere yüz binlerce kadın katıldı. Oy verme, seçme seçilme, meslek edinme ve mesleki eğitim görme hakkı istediler.İlk yıllarda Dünya Kadınlar Günü kutlanma tarihi belirlenmedi fakat her zaman ilkbaharda anılıyordu. Tarihin 8 Mart olarak saptanışı 1921’de Moskova’da düzenlenen 3. Uluslararası Kadınlar Konferansı’nda gerçekleşti.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

Dünya Kadınlar Günü, 1960’lı yılların sonunda Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleşen çeşitli gösterilerde anılmaya başlanmasıyla Batı Bloku ülkelerinde daha güçlü bir şekilde gündeme geldi. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 16 Aralık 1977 tarihinde 8 Mart’ın “Dünya Kadınlar Günü” olarak anılmasını kabul etti. Türkiye’de 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü ilk kez 1921 yılında “Emekçi Kadınlar Günü” olarak kutlanmaya başlandı.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

12 Eylül 1980 askeri darbesi ile birlikte ülkedeki tüm toplumsal örgütlenmelerde olduğu gibi kadın örgütlenmeleri de yasaklandı. Dört yıl süreyle kitlesel bir anma yapılamadı.’80’li yılların ortasından itibaren evlerde toplanmaya başlayan ve taleplerini sokağa da taşıyan kadınlar çeşitli kampanyalar etrafında örgütlendiler. ‘90’lı yıllardan itibaren ise 8 Mart’lar daha geniş katılımlarla anılmaya başlandı.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

80’li yılların sonlarından ve 90’lı yıllardan itibaren 8 Mart Dünya Kadınlar Günü önemi daha çok anlaşılmış ve geniş kitlelerle kutlanmaya başlanmıştır. Ancak her geçen yıl kadına yönelik şiddetin ve kadın cinayetlerinin artış göstermesi Dünya Kadınlar Günü’ne gölge düşürmektedir.

İnsan sevmez olarak Kadına Şiddete Hayır! diyor ve 8 Mart Dünya Kadınlar Günü‘nüzü kutluyorum..

Kaynak: Selgin Zırhlı Kaplan’ın Petrol-iş Kadın, Wikipedia-Dünya Kadınlar Günü

comments powered by Disqus